Skip to main content

​
Genel bakış

Application katmanı yetkilendirmeyi marker arayüzleriyle taşır. Bir Command/Query yalnızca bir işaretleyici arayüz uygular; gerçek kontrolü pipeline behavior’lar yapar (bkz. Pipeline Behaviors). Bu sayede yetki niyeti use-case’in kendi tipinde, deklaratif biçimde durur.
MarkerKontrol eden behaviorHataHTTP
IRequirePermissions (çoğul)AuthorizationPipelineBehaviorForbiddenException403
IRequireTenantAccessAuthorizationPipelineBehaviorForbiddenException403
IRequirePermission (tekil)PermissionPipelineBehaviorDomainException400

​
IRequirePermissions

Birden fazla izin gerektiren command/query’ler için. Tüm izinler AND mantığıyla karşılanmalıdır. 
public interface IRequirePermissions
{
    /// Handler çalışmadan önce kullanıcının sahip olması gereken izinler (AND).
    string[] RequiredPermissions { get; }
}
Kullanım — command bir izin dizisi bildirir: 
public class UpdateStaffCommand : IRequest<Result>, IRequirePermissions
{
    public string[] RequiredPermissions =>
        [StaffPermission.ManageStaff.Name];
}
AuthorizationPipelineBehavior eksik izinleri toplar ve hepsini içeren bir ForbiddenException fırlatır: 
var missing = permRequest.RequiredPermissions
    .Where(p => !_currentUser.HasPermission(p))
    .ToList();

if (missing.Count > 0)
    throw new ForbiddenException(missing);

​
IRequireTenantAccess

Çok-kiracılı (multi-tenant) izolasyon için. Kullanıcının token’ındaki tenant ile request’teki tenant örtüşmeli; aksi halde başka bir organizasyonun kaynağına erişim engellenir. 
public interface IRequireTenantAccess
{
    Guid TenantId { get; }
}
Kullanım — route/body’den gelen organizasyon ID’si: 
public class GetBranchesQuery : IRequest<Result>, IRequireTenantAccess
{
    public Guid TenantId { get; init; }
}
Behavior kontrolü: 
if (request is IRequireTenantAccess tenantRequest)
{
    if (!_currentUser.IsInTenant(tenantRequest.TenantId))
        throw new ForbiddenException("Farklı bir organizasyona ait kaynağa erişim engellendi.");
}
Bir request hem IRequirePermissions hem IRequireTenantAccess uygulayabilir. AuthorizationPipelineBehavior önce kimlik doğrulamayı, sonra izinleri (AND), en son tenant örtüşmesini kontrol eder.

​
IRequirePermission

Tekil izin gerektiren, JWT permissions claim’ini doğrudan okuyan daha hafif marker. PermissionPipelineBehavior HttpContext üzerinden kontrol eder ve "*:*" wildcard’ını süper yetki olarak kabul eder. 
public interface IRequirePermission
{
    /// Gerekli izin kodu. Örn: "users:read", "reports:export"
    string RequiredPermission { get; }
}
IRequirePermission (tekil) ile IRequirePermissions (çoğul) karıştırılmamalıdır. Çoğul olan ICurrentUserService soyutlaması üzerinden çalışır ve 403 üretir; tekil olan ham HttpContext claim’lerini okur ve 400 (DomainException) üretir. Yeni admin use-case’lerinde çoğul IRequirePermissions tercih edilir.

​
ForbiddenException

Yetki reddi için tek exception tipi. Bir DomainException alt sınıfıdır; bu yüzden ExceptionPipelineBehavior tarafından “bilinen exception” sayılır ve sarılmadan ProblemDetails katmanına ulaşır (HTTP 403). 
public sealed class ForbiddenException : DomainException
{
    public ForbiddenException()
        : base("Bu işlem için yetkiniz bulunmamaktadır.") { }

    public ForbiddenException(string permission)
        : base($"Bu işlem için '{permission}' iznine sahip olmanız gerekmektedir.") { }

    public ForbiddenException(IEnumerable<string> missingPermissions)
        : base($"Bu işlem için şu izinlere sahip olmanız gerekmektedir: {string.Join(", ", missingPermissions)}") { }
}

​
Context soyutlamaları

SeedWork/Security/ altında, mevcut isteğin aktörünü temsil eden arayüzler bulunur. Implementasyonları API katmanında HttpContext claim’lerinden beslenir. 
public interface ICurrentUser
{
    Guid? UserId { get; }
    Guid? TenantId { get; }
    bool IsAuthenticated { get; }
    IReadOnlyList<string> Roles { get; }
    IReadOnlyList<string> Permissions { get; }
}

public interface ICurrentTenant
{
    /// JWT tenant_id claim. Null = global/superadmin.
    Guid? TenantId { get; }
    bool HasTenant => TenantId.HasValue;
}
Audit pipeline’ının tek girdisi. Aktörü çözme sırası: user_id claim → citizen_id claim → SystemActor.Id (background job / anonymous). Bu sayede CreatedBy/UpdatedBy/DeletedBy her zaman dolu yazılır.
public interface ICurrentActor
{
    Guid ActorId { get; }
}

​
Katmanlı yetki (defense in depth)

Aynı yetki, iki ayrı katmanda bağımsız doğrulanır:
  • API katmanı — controller’a [RequirePermission] attribute’u ile koyulur; HTTP request’i daha endpoint’e girerken reddeder.
  • Application katmanı — pipeline behavior, command/query’nin marker’ını okur ve handler çalışmadan tekrar doğrular.
Bu çift kontrol özellikle Hangfire job’ları veya event handler’ları gibi HTTP request’i olmadan command tetikleyen yollarda değerlidir: API attribute’u devreye girmez ama application behavior yine korur.
Rol/izin modelinin tam dökümü (RolePermission aggregate, Keycloak permissions multivalued claim, RBAC token invalidation, TokenVersion) için bkz. Güvenlik › Yetkilendirme.

​
Sonraki adımlar

Güvenlik › Yetkilendirme

Detaylı RBAC, RolePermission ve Keycloak claim dökümü.

Pipeline Behaviors

Authorization ve Permission behavior’larının tam implementasyonu.

Command / Query deseni

Marker arayüzlerinin command/query üzerinde kullanımı.

Keycloak

Çift realm, claim üretimi ve provisioning.